Bir geoteknik projenin kalitesi, kullanılan yazılımdan önce saha verisinin niteliğine bağlıdır. Zemin ve kaya birimlerinin doğru tanımlanmadığı, yeraltı suyunun yeterince gözlenmediği veya deney sonuçlarının yapı yükleriyle ilişkilendirilmediği bir çalışmada en ayrıntılı hesap bile gerçeği temsil etmeyebilir. GeoDizayn bu nedenle etüt ve projelendirmeyi aynı mühendislik sürecinin iki aşaması olarak ele alır.
Etüt programı proje ihtiyacına göre kurulmalıdır
Sondaj sayısı ve derinliği, arazi deneyleri ve laboratuvar programı; yapının boyutu, temel yükleri, kazı derinliği, zemin değişkenliği, topografya ve çevre koşulları dikkate alınarak belirlenir. Amaç mümkün olduğunca fazla veri toplamak değil, tasarım kararlarını güvenilir biçimde verecek doğru veriyi üretmektir.
Bina ve bina türü yapılarda zemin ve temel etütleri, yürürlükteki uygulama esasları doğrultusunda Veri Raporu ve Geoteknik Rapor yaklaşımıyla ele alınır. Ulaşım, enerji veya altyapı projelerinde ise araştırma programı projenin güzergâh, sanat yapısı, dolgu, şev veya temel gereksinimlerine göre özelleştirilir.
Veriden geoteknik modele
Sondaj logları, SPT ve benzeri arazi deneyleri, laboratuvar sonuçları, kaya karot bilgileri ve yeraltı suyu gözlemleri tek tek değil, birbirini doğrulayan veya açıklayan bir veri seti olarak değerlendirilir. Tabakaların karakteristik parametreleri belirlenirken deney dağılımı, saha değişkenliği ve olası zayıf zonlar dikkate alınır.
Temel davranışı
Taşıma gücü kadar toplam ve farklı oturmalar incelenir. Yapı sistemi ve yük dağılımına göre yüzeysel temel, radye veya derin temel seçenekleri karşılaştırılır. Kazıklı çözümlerde eksenel ve gerektiğinde yatay davranış, grup etkileri ve zeminle etkileşim tasarımın kapsamına göre değerlendirilir.
Deprem etkileri ve zemin problemleri
Yerel zemin sınıfı, sıvılaşma potansiyeli, yanal yayılma, şev duraysızlığı veya sahaya özel deprem yer hareketi gereksinimi proje koşullarına göre incelenir. Bu değerlendirme, temel tasarımını ve zemin iyileştirme ihtiyacını doğrudan etkileyebilir.
Geoteknik proje, etüt raporunun devamıdır
Etüt verileri; derin kazı iksası, şev stabilitesi, heyelan önleme, zemin iyileştirme, donatılı zemin duvarı veya özel temel tasarımına dönüştürüldüğünde geoteknik proje aşamasına geçilir. Bu aşamada hesap modeli, yapım sırası, tasarım kesitleri ve uygulama detayları birlikte geliştirilir.
GeoDizayn’ın yaklaşımı, etüt raporunu arşivde kalan bir belge olmaktan çıkarıp tasarımın aktif girdisi hâline getirmektir. Sahadaki gerçek zemin koşulu ile projede kabul edilen model arasındaki ilişkinin açık olması, hem teknik kontrolü hem de uygulama sırasında yapılacak revizyonları kolaylaştırır.
Raporlama ve teknik kontrol
Hazırlanan çalışma; kullanılan verilerin kaynağını, kabul edilen parametreleri, hesap yöntemlerini, kritik sonuçları ve mühendislik önerilerini izlenebilir biçimde sunar. Gerekli çizim, kesit ve detaylarla uygulama ekibinin neyi, hangi koşulda ve hangi performans kriterine göre yapacağı açıkça tarif edilir.
GeoDizayn, konut ve ticari yapılardan karayolu, havalimanı, maden ve büyük altyapı projelerine kadar farklı ölçeklerde yürüttüğü çalışmalarla etüt–tasarım bağlantısını proje disiplininin temel unsuru olarak görür.
