Karayolu projelerinde zemin koşulları birkaç yüz metre içinde dahi önemli ölçüde değişebilir. Bir kesimde sağlam kaya yarma problemi oluştururken, kısa bir mesafe sonra kalın alüvyon üzerinde yüksek dolgu ve oturma problemiyle karşılaşılabilir. Bu nedenle karayolu geotekniği, tek bir parsel veya yapı için yapılan değerlendirmeden farklı olarak güzergâh boyunca değişkenliği yönetmeyi gerektirir.
Güzergâhın kritik kesimleri erken belirlenmelidir
GeoDizayn, mevcut jeoloji, topoğrafya, geçmiş heyelan kayıtları ve proje geometrisini birlikte inceleyerek ayrıntılı araştırma gerektiren kesimleri belirler. Yüksek yarma ve dolgular, dere geçişleri, zayıf zemin alanları, köprü yaklaşım bölgeleri ve aktif ya da potansiyel heyelan sahaları etüt programında önceliklendirilir.
Sondaj ve deneylerin yalnızca belirli aralıklarla tekrarlanması yerine, jeolojik değişimi açıklayacak şekilde planlanması hem teknik doğruluğu hem de araştırma ekonomisini artırır.
Yarma ve dolgu tasarımı
Yarma şevleri
Zemin şevlerinde dayanım parametreleri ve yeraltı suyu; kaya şevlerinde ise süreksizlik takımları, ayrışma ve blok geometrisi tasarımı belirler. Şev açısı ve kademe düzeni, drenaj ve gerekiyorsa destek sistemleri stabilite analizleriyle birlikte geliştirilir.
Dolgu ve zayıf zemin geçişleri
Yüksek dolgular altında taşıma gücü, toplam ve farklı oturma, konsolidasyon süresi ve şev stabilitesi birlikte değerlendirilir. Yumuşak zeminlerde ön yükleme, drenaj, kazıklı sistem veya zemin iyileştirme alternatifleri proje süresi ve performans kriterleriyle karşılaştırılır.
Heyelanlar ve mevcut yol problemleri
Mevcut yollarda oluşan deformasyonların nedeni yalnızca üstyapı olmayabilir. Derin oturma, dolgu tabanı kayması, yamaç hareketi veya yetersiz drenaj tekrarlayan bakım ihtiyacına yol açabilir. GeoDizayn, problemli kesimlerde saha araştırması ve stabilite analizlerini kullanarak hareket mekanizmasını belirler; ardından yol işletmesini dikkate alan ıslah çözümleri geliştirir.
Ankara–Çankırı Bölünmüş Yolu yol dolgusu iyileştirme, Kahramankazan–Kızılcahamam Kurtboğazı geçişi ve Kuşadası–Söke heyelan ıslahı gibi projeler, firmanın karayolu geotekniğindeki farklı problem türlerine yönelik deneyimini gösterir.
Sanat yapıları ve yol geotekniği birlikte ele alınır
Köprü, menfez, istinat veya toprakarme duvar gibi yapılar güzergâhtan bağımsız değildir. Yaklaşım dolgularındaki oturma, temel zeminindeki zayıf tabakalar veya yol şevindeki hareket, sanat yapısının performansını doğrudan etkileyebilir. Bu nedenle temel ve istinat tasarımları yol geometrisi ve çevre zemin davranışıyla birlikte incelenir.
Uygulama ve kontrol
Karayolu geoteknik projelerinde saha koşulları imalat sırasında daha iyi görünür hâle gelir. Kazı yüzeyleri, dolgu altı zemin veya yeraltı suyu beklenenden farklı çıkabilir. Proje dokümanlarında kritik kabuller ve kontrol kriterlerinin açık olması, sahada yapılacak teknik revizyonların daha hızlı ve doğru yürütülmesini sağlar.
GeoDizayn’ın hedefi, yalnızca projelendirme aşamasını tamamlamak değil; yolun servis ömrü boyunca geoteknik kaynaklı bakım ve performans risklerini azaltacak kararları tasarımın başında almaktır.
